Opieka domowa nad osobą niesamodzielną. Z czyjej pomocy można skorzystać? Jakie sprzęty będą pomocne?

Opieka domowa nad osobą niesamodzielną wymaga nie tylko czasu i zaangażowania, ale także dobrej organizacji. Osoba starsza, przewlekle chora, po urazie, po hospitalizacji lub z niepełnosprawnością może potrzebować pomocy przy podstawowych czynnościach: wstawaniu, siadaniu, przemieszczaniu się, higienie, jedzeniu, zmianie pozycji czy korzystaniu z toalety.

W wielu domach największy ciężar opieki spoczywa na rodzinie. Nie oznacza to jednak, że opiekun musi radzić sobie sam. W zależności od stanu zdrowia osoby chorej można skorzystać z pomocy pielęgniarki opieki długoterminowej, opiekuna medycznego, usług opiekuńczych, wsparcia rodziny lub specjalistycznego sprzętu, który poprawia bezpieczeństwo pacjenta i odciąża opiekuna.

Ten artykuł ma charakter informacyjny. Nie zastępuje konsultacji z lekarzem, pielęgniarką, fizjoterapeutą, pracownikiem NFZ, PCPR, MOPS ani GOPS. W przypadku pogorszenia stanu zdrowia pacjenta, bólu, ran, odleżyn, trudności z oddychaniem lub nagłej zmiany zachowania należy skontaktować się z personelem medycznym.

Właśnie dlatego dobra opieka domowa powinna łączyć trzy elementy: wsparcie ludzi, plan dnia oraz odpowiednio dobrany sprzęt.

Jedną z form pomocy jest pielęgniarska opieka długoterminowa domowa. Jest ona przeznaczona dla osób obłożnie i przewlekle chorych, które przebywają w domu i nie wymagają leczenia w warunkach stacjonarnych, ale potrzebują systematycznej i intensywnej opieki pielęgniarskiej.

W ramach opieki długoterminowej pielęgniarka może m.in. leczyć rany i odleżyny, zmieniać opatrunki, wymieniać cewniki, podawać leki, robić zastrzyki, pomagać w pionizacji, prowadzić podstawowe ćwiczenia ogólnousprawniające oraz edukować rodzinę w zakresie codziennej pielęgnacji.

Do pielęgniarskiej opieki długoterminowej domowej mogą być kwalifikowani pacjenci, którzy uzyskali <strong>40 punktów lub mniej w skali Barthel</strong> i spełniają pozostałe warunki wskazane przez NFZ. Pacjent nie może jednocześnie korzystać m.in. z domowej opieki dla pacjentów wentylowanych mechanicznie, hospicjum domowego ani stacjonarnego zakładu opiekuńczego.

Aby uzyskać pomoc, bliscy chorego powinni uzyskać skierowanie od lekarza ubezpieczenia zdrowotnego oraz ocenę stanu pacjenta według skali Barthel.

W opiece domowej mogą uczestniczyć różne osoby. Ich role mogą się uzupełniać, ale zakres odpowiedzialności powinien być jasno określony.

Opiekun medyczny pomaga w podstawowych czynnościach pielęgnacyjnych i wspiera osobę chorą w codziennym funkcjonowaniu. Może pomagać przy higienie, ubieraniu, zmianie pozycji, karmieniu, aktywizacji i czynnościach dnia codziennego, zależnie od kwalifikacji i zakresu obowiązków.

Opiekun formalny to osoba wykonująca opiekę zawodowo, odpłatnie, np. w ramach usług opiekuńczych, prywatnej opieki domowej lub pracy w placówce opiekuńczej.

Opiekun nieformalny to najczęściej członek rodziny, partner, sąsiad lub przyjaciel. Taka osoba często nie ma przygotowania medycznego, ale na co dzień wykonuje wiele zadań opiekuńczych. Właśnie dlatego potrzebuje wiedzy, wsparcia i sprzętu, który zwiększa bezpieczeństwo zarówno pacjenta, jak i opiekuna.

Nieprawidłowe podnoszenie pacjenta może być niebezpieczne dla obu stron. Pacjent może się zsunąć, stracić równowagę lub doznać urazu, a opiekun może przeciążyć kręgosłup, barki albo nadgarstki. Dlatego warto uczyć się zasad bezpiecznego transferu i korzystać z rozwiązań, które ograniczają konieczność używania siły.

Dobór sprzętu powinien wynikać z realnych potrzeb pacjenta i opiekuna. Innego wsparcia potrzebuje osoba, która samodzielnie siada, ale ma trudność ze wstaniem, a innego pacjent całkowicie leżący. Warto uwzględnić też warunki domowe: wielkość pokoju, szerokość drzwi, układ łazienki, dostęp do łóżka i możliwość montażu urządzeń.

Łóżko rehabilitacyjne jest jednym z podstawowych elementów organizacji opieki domowej. Regulacja wysokości leża, oparcia i pozycji pacjenta ułatwia pielęgnację, karmienie, zmianę pozycji oraz przesiadanie się. Dla opiekuna oznacza to mniej pracy w wymuszonej pozycji i mniejsze ryzyko przeciążenia kręgosłupa.

W przypadku opieki nad dzieckiem lub osobą niskiego wzrostu warto sprawdzić rozwiązania dopasowane do wieku i budowy ciała, np. łóżka dziecięce Winncare.

Podnośnik jezdny może pomóc wtedy, gdy pacjent wymaga przeniesienia z łóżka na wózek, fotel, krzesło toaletowe albo w inne miejsce. To rozwiązanie jest szczególnie przydatne, gdy opiekun nie powinien lub nie jest w stanie podnosić pacjenta ręcznie.
Sprawdź rozwiązania Winncare: podnośniki jezdne.

Jednym z rozwiązań Winncare jest podnośnik sufitowo-ścienny LUNA® X5, który może wspierać codzienny transfer osoby z ograniczoną mobilnością. Więcej o działaniu takiego rozwiązania przeczytasz w artykule: Podnośnik sufitowy Luna – jak działa i do czego służy?.

Łazienka jest jednym z najbardziej ryzykownych miejsc w opiece domowej. Wilgoć, ograniczona przestrzeń, śliska podłoga i konieczność pomocy przy rozbieraniu, myciu oraz siadaniu zwiększają ryzyko upadku.

Krzesło kąpielowo-toaletowe może pomóc w bezpieczniejszym wykonywaniu higieny i korzystaniu z toalety. Jest szczególnie przydatne, gdy osoba niesamodzielna nie jest w stanie długo stać, ma zaburzenia równowagi albo potrzebuje wsparcia przy przemieszczaniu się do łazienki.

Sprawdź: sprzęt do kąpieli i toalety.

Jeśli osoba niesamodzielna spędza wiele godzin w łóżku, trzeba zwrócić szczególną uwagę na profilaktykę odleżyn. Sama zmiana materaca nie zastępuje opieki, regularnej zmiany pozycji, kontroli skóry i zaleceń personelu medycznego, ale może być ważnym elementem bezpieczniejszej pielęgnacji.

Sprawdź: materace przeciwodleżynowe Winncare.

Jeżeli problemem są bariery techniczne, czyli brak odpowiedniego urządzenia lub niedostosowanie przedmiotów do rodzaju niepełnosprawności, można sprawdzić możliwość dofinansowania ich likwidacji.

Ten artykuł koncentruje się na organizacji opieki domowej, dlatego nie omawia szczegółowo zasad PFRON ani refundacji NFZ. Po określeniu potrzeb pacjenta warto jednak sprawdzić dostępne ścieżki finansowania: refundację wyrobów medycznych, dofinansowanie sprzętu rehabilitacyjnego albo likwidację barier technicznych lub architektonicznych.

Więcej o możliwościach finansowania przeczytasz w naszym kompleksowym przewodniku po dofinansowaniach dla osób z niepełnosprawności.

Sprzęt nie zastępuje opiekuna, ale może zmienić sposób wykonywania opieki: z pracy opartej na sile fizycznej na opiekę bezpieczniejszą, bardziej przewidywalną i mniej obciążającą.​

• Pacjent.gov.pl – Pielęgniarska domowa opieka długoterminowa
• NFZ – Zaopatrzenie w wyroby medyczne
• Gov.pl – Skorzystaj z dofinansowania do zakupu sprzętu rehabilitacyjnego
• Gov.pl – Skorzystaj z dofinansowania do likwidacji barier technicznych
• Gov.pl – Skorzystaj z dofinansowania do likwidacji barier architektonicznych

Informacja o wyrobach medycznych: To jest wyrób medyczny. Używaj go zgodnie z instrukcją używania lub etykietą.